VietnamPlus đang đi đúng hướng với Mega Story

Thứ ba, ngày 15 tháng 8 năm 2017 | 11:2

Những năm gần đây, do nhu cầu độc giả ngày càng cao, buộc các tòa soạn báo phải không ngừng cho ra những sản phẩm báo chí có chất lượng về cả nội dung và hình thức, nếu không muốn bị bỏ lại phía sau. Và mới chỉ xuất hiện trên thế giới từ năm 2012, nhưng công nghệ làm báo Mega Story đang là chiến lược mà các tòa soạn báo hướng tới. Là một trong số ít các tòa soạn báo ở Việt Nam sử dụng công nghệ hiện đại này, báo điện tử VietnamPlus (TTXVN) bước đầu đã đạt được những thành công nhất định. Cổng Thông tin điện tử/Hội Nhà báo Việt Nam giới thiệu cuộc phỏng vấn của phóng viên Ngô Khiêm với nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng biên tập báo điện tử VietnamPlus chung quanh vấn đề này.

Cổng Thông tin điện tử/Hội Nhà báo Việt Nam

 Nhà báo Lê Quốc Minh - Tổng Biên tập báo điện tử VietnamPlus (nh NVCC)

Ngô Khiêm (PV): Được biết, VietnamPlus là một trong số ít các tòa báo ở Việt Nam sử dụng mô hình Mega Story. Ông có thể chia sẻ đôi điều về mô hình này và sự ứng dụng nó trong việc làm báo ở Việt Nam hiện nay?

Nhà báo Lê Quốc Minh (LQM): Mega Story (hay long-form) là một kiểu nội dung báo chí mới nổi lên vài năm gần đây, một phần xuất phát từ thực tế là các cơ quan báo chí nhận thấy cần phải quay trở lại tập trung sản xuất những nội dung chất lượng cao, thay vì chạy đua về tin tức với mạng xã hội. Nói như vậy không phải báo chí chấp nhận “thua” về đưa tin nóng, mà việc phát hiện ra tin nóng không còn là đặc quyền của báo chí, trong bối cảnh mỗi người dân đều có một chiếc điện thoại, đa số là điện thoại thông minh và có kết nối với các nền tảng truyền thông xã hội. Nhưng hầu hết các cá nhân không có kỹ năng cũng như nguồn lực để tạo ra những nội dung chuyên sâu, lại được trình bày cầu kỳ - vốn là một lợi thế của các cơ quan báo chí. Một yếu tố khác dẫn đến sự ra đời của các bài Mega Story là xu hướng “báo chí chậm” trong cơn bão tin tức: Khi cả xã hội như bị cuốn vào một cơn lốc tin tức và nội dung thì quá nhiều, thậm chí vượt khả năng xử lý thông tin của chúng ta, thì người ta lại muốn quay về những tác phẩm được điều tra kỹ càng, những ngôn từ trau chuốt, cách trình bày sáng tạo và hấp dẫn. New York Times, The Guardian, Politico… là những tờ báo tiên phong về Mega Story từ nhiều năm trước. NYT còn đoạt giải Pulitzer vào năm 2012 với tác phẩm Snowfall nổi tiếng.

Ở Việt Nam, xu hướng sản xuất các tác phẩm Mega Story mới xuất hiện không lâu và chỉ vào năm ngoái mới đếm trên đầu ngón tay các tòa soạn đã triển khai cách làm mới này. Nhưng sang đến năm 2017, nhiều tòa soạn đã thử nghiệm và nó đã trở thành một xu hướng lan rộng. Đương nhiên mỗi tòa soạn áp dụng một cách thức khác nhau: có những cơ quan sở hữu một đội ngũ nhân viên thiết kế lành nghề nên chủ động tạo ra các bài rất đẹp và hấp dẫn, có báo điện tử làm còn khá đơn sơ và chưa thực sự đầu tư vào vấn đề công nghệ cũng như mỹ thuật, có những sản phẩm thực sự là chất lượng cao nhưng cũng có những bài chưa thể gọi là Mega Story theo đúng nghĩa.

Cách làm của VietnamPlus thì khá đặc biệt, theo đó chúng tôi kết hợp nhiều phương pháp khác nhau:

Thứ nhất: Chúng tôi mua một giải pháp online của nước ngoài để sản xuất các bài Mega Story. Với công cụ này, chúng tôi có thể sản xuất các bài đơn giản trong thời gian nhanh chóng, chỉ tính bằng một vài tiếng đồng hồ.

Thứ hai: Chúng tôi sử dụng đội ngũ công nghệ trong ngành để làm các bài có quy mô hơn một chút. Thông thường, để làm một bài như thế phải mất đến cả tuần hoặc lâu hơn.

Thứ ba:  Chúng tôi thuê đối tác bên ngoài khi cần làm những sản phẩm đặc biệt, có mức độ phức tạp cao, kết hợp cả đa phương tiện lẫn báo chí dữ liệu. Thời gian lập trình một tác phẩm như thế có thể kéo dài đến cả tháng.

Nhờ áp dụng những giải pháp linh hoạt như kể trên mà VietnamPlus vừa có thể tạo ra những sản phẩm Mega Story đẹp, vừa đạt tốc độ nhanh để đáp ứng yếu tố thời sự, lại có thể sản xuất với số lượng nhiều. Tính đến nay là đúng một năm kể từ khi tung ra sản phẩm Mega Story đầu tiên về chiếc Huy chương Vàng Olympic của xạ thủ Hoàng Xuân Vinh, VietnamPlus đã có hơn 180 tác phẩm thuộc thể loại này.

PV: Mega Story đã giúp công chúng có những trải nghiệm mới khi lĩnh hội một tác phẩm báo chí. Vậy tòa soạn đã nhận được những phản hồi thế nào từ công chúng, thưa ông?

LQM: Trước đây, nguyên tắc của báo điện tử là nội dung ngắn gọn, với tin chỉ vài trăm chữ, với bài viết cũng chỉ dưới 1000 chữ, dài quá thì độc giả sẽ không đọc. Nhưng xu hướng đọc báo điện tử cũng thay đổi khá nhiều trong những năm qua, cả do thói quen “tiêu dùng thông tin” và nhờ những cải tiến về công nghệ của những chiếc điện thoại thông minh. Những tác phẩm Mega Story vô cùng đẹp đẽ trên màn hình máy tính sẽ thu hút người đọc, ngay cả trên điện thoại nó cũng vô cùng hấp dẫn và khiến nhiều người sẵn sàng bỏ công nghiền ngẫm.

Đương nhiên, nội dung Mega Story thì rất kén độc giả, chẳng hạn trong 100 độc giả thì có lẽ chỉ dưới 10% thích đọc nội dung này. Tuy nhiên, độc giả của loại nội dung này nhìn chung thuộc nhóm “độc giả chất lượng” (đọc nhiều và đọc sâu) nên đạt giá trị cao khi nhắm trúng được họ. Điều quan trọng nhất của Mega Story là nó khiến thời gian người dùng lưu lại trên trang kéo dài đáng kể. Chẳng hạn, với tin tức thông thường, người dùng chỉ đọc thoáng qua trong vòng 10-20 giây là có thể thoát ra, thì với các bài Mega Story của VietnamPlus, thời gian trung bình lưu lại là 5- 6 phút, có những bài thậm chí đạt tới hơn 10 phút. Thời gian độc giả lưu lại trên trang (time on site) và mức độ tương tác (engagement) của độc giả giờ đây là những tiêu chí đánh giá còn quan trọng hơn lượng truy cập (pageview).

Tuyết rơi” (Snow fall) - tác phẩm “Mega Story” gây tiếng vang lớn trong cộng đồng báo chí thế giới (Ảnh Internet)

PV: Trên cương vị là Tổng Biên tập tòa soạn báo điện tử VietnamPlus, ông có thể chia sẻ về những chiến lược tiếp theo của tòa soạn để phát triển mô hình này?

LQM: Tôi cho rằng việc VietnamPlus áp dụng chiến lược linh hoạt trong quy trình sản xuất các tác phẩm Mega Story là một cách làm đúng đắn ngay từ đầu, giúp cho chúng tôi hoàn toàn chủ động trong việc phát triển mô hình này, đạt được cả tiêu chí chất lượng cao, số lượng nhiều và đảm bảo tính thời sự.

Đương nhiên, chúng tôi không thể hài lòng với bản thân mà phải luôn sáng tạo hơn nữa. Năm ngoái, chúng tôi thậm chí còn đưa video 360 độ vào một tác phẩm Mega Story và được độc giả đánh giá rất cao. Giải pháp online mà chúng tôi đang sử dụng thì mới là loại vừa phải, chưa phải công cụ cao cấp. Chúng tôi đang cân nhắc khả năng đầu tư vào một công cụ hiện đại hơn trong năm tới. Về lâu dài, chúng tôi cũng mong muốn xây dựng được một đội ngũ nhân viên lập trình và thiết kế riêng để có thể chủ động tạo ra được những sản phẩm theo đúng kế hoạch của mình.

PV: Bên cạnh những ưu điểm, Mega Story còn bộc lộ những hạn chế gì, thưa ông?

LQM: Có thể ví von làm Mega Story giống như làm tạp chí, nó đòi hỏi sự chỉn chu về hình thức và sâu về nội dung hơn nhiều so với báo ngày. Vì vậy, vấn đề khó khăn đầu tiên chính là chi phí sản xuất – cả sản xuất nội dung lẫn công nghệ hiển thị. Một bài Mega Story đòi hỏi bài viết rất công phu, ảnh hay video đi kèm cũng phải rất đẹp. Một bài viết như vậy mất cả tuần là bình thường, có những sản phẩm thậm chí kéo dài trong nhiều tháng. Rồi còn khâu chụp ảnh, dựng video, thiết kế đồ họa, đồ họa tương tác… với những bài phức tạp.

Ngay phần công nghệ cũng dẫn đến nhiều chi phí. Nếu là một bài viết thông thường thì chỉ cần sử dụng hệ thống quản trị nội dung (CMS) của website, nhưng với một bài Mega Story phức tạp thì kéo theo cả một quá trình thiết kế, coding với sự tham gia của nhiều người. Tốn kém thời gian cũng là một vấn đề khó khăn nhưng rất khó khắc phục vì muốn có một tác phẩm cầu kỳ thì không có cách nào khác là đổ công sức, mồ hôi để làm thật tỉ mẩn, kỹ lưỡng. Kể cả với những bài đơn giản, sử dụng công cụ online thì cũng phải mất một vài tiếng đồng hồ.

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất là không ai có thể khẳng định Mega Story sẽ tồn tại được lâu dài, vì thế các tòa soạn cũng chỉ đầu tư ở mức độ thăm dò. Rất có thể khi công nghệ phát triển hơn nữa thì lại xuất hiện những giải pháp online linh hoạt hơn mà tiết kiệm chi phí hơn, hoặc thậm chí là xuất hiện một dạng thức nội dung mới còn thú vị hơn cả Mega Story hiện nay.

Nhưng trong tương lai gần, chắc chắn VietnamPlus sẽ tiếp tục sản xuất các tác phẩm Mega Story để phục vụ độc giả của mình.

PV: Xin trân trọng cám ơn ông về cuộc trò chuyện!

                                                                                     Ngô Khiêm/ Cổng Thông tin điện tử Hội Nhà báo Việt Nam