Yêu cầu dừng thu phí, “di sản” “trảm” NĐT từ thời ông Đinh La Thăng?

Thứ hai, ngày 8 tháng 7 năm 2019 | 8:26:19

Chiều 5/7/2019, Tổng cục Đường bộ Việt Nam (Bộ Giao thông vận tải) đơn phương thông báo sẽ cho tạm dừng thu phí 3 trạm BOT gồm Bắc Hải Vân, Cam Thịnh và Cần Thơ - Phụng Hiệp do “chậm trễ triển khai ký kết thu phí tự động không dừng - ETC” lập tức gây bão dư luận. Trong khi nhà đầu tư chưa hiểu đầu đuôi sự việc thì nhiều trang mạng xã hội, group fakebook đã dậy sóng thông báo “từ mai đi xe... miễn phí”.

Trạm thu phí Bắc Hải Vân - (Ảnh: dantri.com.vn)

Khi Cục nhầm vai trò

Trong khi câu chuyện tổng thể về BOT đang nhận được sự quan tâm lớn, cái cớ để nhiều đối tượng xấu lợi dụng kích động, thì cách thức triển khai công việc kiểu “chỉ đạo” của Tổng cục Đường bộ Việt Nam (TCĐBVN) được cho là thúc đẩy nguy cơ bất ổn xã hội.

Các nhà đầu tư liên quan đồng loạt lên tiếng. Ông Phạm Quốc Vượng - Tổng Giám đốc Công ty Phước Tượng - Phú Gia BOT trong chiều hôm đó sửng sốt trước thông tin khắp mặt báo và khẳng định: “Chúng tôi chưa hề nhận được thông tin từ phía TCĐVN”.

Chủ trương triển khai thu phí không dừng, Tổng Giám đốc Phước Tượng - Phú Gia BOT cho biết, rất ủng hộ và trên thực tế đang tích tực hợp tác hoàn thiện hồ sơ pháp lý để ký hợp đồng.

Với cách triển khai thu phí không dừng như hiện nay bộc lộ nhiều sai sót về pháp lý, vi phạm các điều khoản hợp đồng đã ký với nhà đầu tư khi chưa đàm phán thống nhất với họ đã vội vàng thực hiện.

Đây là “việc có liên quan đến nhiều bên, trong đó có ngân hàng”, cho nên ông Vượng cho rằng TCĐBVN cần có sự thống nhất với nhà đầu tư trước khi thực hiện.

Ngay sau khi TCĐBVN thông báo sẽ cho tạm dừng thu phí 3 trạm, Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI) đã nêu quan điểm của mình trước công luận, khẳng định, ủng hộ chủ trương triển khai thu phí tự động không dừng đúng đắn của Chính phủ, nhưng không đồng tình cách triển khai của TCĐBVN.

Hiệp hội VARSI cho rằng “việc triển khai có nhiều nội dung trái với các quy định tại Hiến pháp, Luật doanh nghiệp, Luật đầu tư và trái với các thỏa thuận hợp pháp tại các hợp đồng BOT, hợp đồng tín dụng, hợp đồng thế chấp giữa doanh nghiệp dự án/nhà đầu tư và các bên có liên quan, gây hoang mang, làm mất niềm tin của nhà đầu tư vào chính sách pháp luật của Nhà nước và gây rủi ro của môi trường đầu tư, kinh doanh hiện tại.

TCĐBVN không phải là bên A trong các hợp đồng dự án BOT đã ký giữa Bộ GTVT và các nhà đầu tư”. Khi ông Tổng cục trưởng Nguyễn văn Huyện phát biểu hùng hồn “Chúng tôi kiên quyết dừng thu phí nếu các doanh nghiệp BOT không ký hợp đồng điều chỉnh” giống hình ảnh của Tư lệnh “Đinh La Thăng” phát biểu trảm các Nhà đầu tư, Nhà thầu thi công khi ông xét thấy ý kiến chỉ đạo thực hiện tiến độ Dự án Mở rộng QL1A trước đây bị chậm, hậu quả đã để lại các di chứng không gỡ ra nổi cho xã hội hiện nay chỉ vì “Thích đánh bóng hình ảnh cá nhân như kết luận của cơ quan chức năng đã nêu ra trong thời gian qua  khi nói về các sai phạm của ông”.

Liệu Tư lệnh “Nguyễn Văn Huyện” có thật sự khách quan khi cho phép “3 năm vừa qua là quãng thời gian dài cho doanh nghiệp chuẩn bị” như lời ông đã nêu ra sẽ mâu thuẩn với báo cáo của Bộ trưởng Nguyển văn Thể đã ký mới đây tại văn bản số 5799/BGTVT-ĐTCT ngày 20/06/2019 báo cáo Thủ tướng khi đã nêu ra hàng loạt các khó vướng mắc mà Bộ GTVT không gỡ nổi, đó cũng là quãng thời gian dài để Bộ GTVT tự nhìn lại công việc của mình đã làm như: giải quyết các tranh chấp Trạm thu phí Cai Lậy - Tiền Giang,... tổ chức đấu thầu cao tốc Bắc Nam, Đề án thu phí không dừng ETC. Chỉ còn giải pháp báo cáo rất thật để các bên cùng tháo gỡ hoặc đứng trên các quy định pháp luật để hô hào “trảm” trạm thu phí .   

Đối tác công tư như ra lệnh

Việc lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ thu phí không dừng ETC và yêu cầu các doanh nghiệp dự án/nhà đầu tư ký phụ lục hợp đồng để điều chỉnh nội dung này (bao gồm cả việc ấn định % doanh thu phải trích lại từ doanh thu cho đơn vị vận hành ETC) đang có những vướng mắc.

Về việc này, Công ty Đầu tư 194 cho rằng việc thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ GTVT và TCĐBVN, Công ty đã ký hợp đồng cung cấp dịch vụ thu giá sử dụng đường bộ theo hình thức điện tử tự động không dừng với Công ty VETC. Trong đó, chi phí dịch vụ quản lý thu phí tự động không dừng bằng 50% chi phí quản lý trong hợp đồng BOT (tương đương 2,15% doanh thu).

Hiện nay, Công ty VETC đã lắp đặt xong và đang vận hành từ ngày 06/4/2018. “Chúng tôi khẳng định đã thực hiện tốt thu phí theo hình thức tự động không dừng từ tháng 12/2017. Tuy nhiên, Bộ GTVT yêu cầu nhà đầu tư ký phụ lục hợp đồng với Bộ GTVT triển khai hệ thống thu phí tự động không dừng với tỷ lệ 4,5% doanh thu tương đương 369 tỷ”, đại diện 194 cho biết.

Tại các cuộc họp đàm phán thương thảo với TCĐBVN, nhà đầu tư 194 đề nghị làm rõ cụ thể chi phí quản lý thu, chi phí đầu tư lắp đặt thiết bị thu phí không dừng và nêu rõ phương án tài chính, thời gian hoàn vốn, nhưng đến nay TCĐBVN vẫn chưa làm rõ.

Việc ký phụ lục hợp đồng theo yêu cầu của Bộ GTVT sẽ làm tăng chi phí hợp đồng đã ký với VETC từ 2,15% lên 4,5% doanh thu và làm phát sinh kéo dài thêm thời gian thu phí của dự án khoảng 01 năm 07 tháng so với phương án tài chính hợp đồng BOT. Việc kéo dài thời gian thu phí khiến các chỉ tiêu tài chính tăng theo (lãi suất, chi phí quản lý...).

Trong khi các bên đang trong quá trình đàm phán thương thảo và đề nghị làm rõ các chi phí liên quan để ký phụ lục hợp đồng với Bộ GTVT thì Tổng cục ĐBVN ra thông báo dừng thu phí.

“Di sản" của ông Đinh La Thăng?

Khi những vấn đề về BOT xảy ra, người ta nhắc đến trách nhiệm của ông Đinh La Thăng khi còn giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải (2011-2016), thời kỳ bùng nổ các dự án BOT giao thông.

Trong quá khứ, lãnh đạo Bộ Giao thông vận tải tự cho rằng các dự án BOT cấp bách đến mức không chỉ định, không chủ động xử lý thì sẽ “không kịp” dẫn đến hậu quả ai cũng thấy.

“Di sản” của ông Đinh La Thăng để lại khiến cho ngành giao thông đối mặt với cả núi khó khăn, bất cập mà 2 nhiệm kỳ của 2 bộ trưởng chưa thể giải quyết hết. Có một “di sản” khác, nghiêm trọng và gây bất ổn không kém đó là thói quen “trảm” nhà đầu tư, đưa ra cách xử lý xung đột một cách chủ quan, áp đặt có thể còn sót lại trong guồng máy Bộ Giao thông vận tải hiện nay qua việc đơn phương yêu cầu dừng thu phí.

Chủ trương “thu phí không dừng” tạo sự minh bạch hay chủ trương lớn là mở rộng quốc lộ 1A như chính Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể khẳng định: “Trước đây, hạ tầng kỹ thuật giao thông xuống cấp trong lúc ngân sách đầu tư vô cùng eo hẹp. Trước tình hình cấp bách ấy, Ban chấp hành Trung ương Đảng ra Nghị quyết 13, rồi Chính phủ ban hành Nghị định 108/2009 cho phép mở rộng, nâng cấp quốc lộ 1, đường Hồ Chí Minh qua Tây Nguyên bằng hình thức kết hợp cả đầu tư bằng ngân sách và BOT” đều là những quyết sách đúng đắn nhưng rồi thực hiện không tốt.

Để lại nhiều sai sót, bất cập dẫn đến một số nhân sự của Bộ GTVT đã bị kỷ luật, khởi tố vụ án từ kết quả các đợt thanh kiểm tra của các Cơ quan chức năng đồng thời tạo ra sự ức chế của người dân từ những chủ trương đúng khi thực hiện biến thành sai lệch , trước hết trách nhiệm thuộc về Bộ GTVT.

Sẽ như thế nào nếu một bộ phận người dân lấy cớ từ thông báo đơn phương của TCĐBVN để gây rối tại 3 trạm thu phí nói trên? Việc điều chỉnh giá phí theo phương án tài chính đã được ký giữa Bộ GTVT và các Nhà đầu tư hiện nay vẫn chưa thực hiện được dẫn đến không một Ngân hàng muốn cho vay BOT; Nay TCĐBVN và cơ quan chủ quản là Bộ GTVT đã  không cùng nhau tháo gỡ làm cho tốt lên vấn đề BOT thì cũng đừng tạo mâu thuẫn giữa nhà đầu tư với người dân.

PV/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo VN