Tâm điểm báo chí

Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 20/06- 26/06/2022

* Liên Hợp Quốc cảnh báo về khủng hoảng lương thực chưa từng có trên thế giới; * Hàn Quốc phóng thành công tên lửa nội địa mang vệ tinh trọng lượng lớn; * Động đất kinh hoàng ở Afghanistan; * Quốc hội Mỹ thông qua dự luật lịch sử về kiểm soát súng đạn.

1. Liên Hợp Quốc cảnh báo về khủng hoảng lương thực chưa từng có trên thế giới

 Một gia đình chia sẻ bữa ăn ở Yemen với thực phẩm từ WFP. (Ảnh: UN)

Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc kêu gọi các bên cần phải tăng cường phối hợp và đưa ra các biện pháp tổng hợp, đa chiều, đồng thời nhấn mạnh việc xảy ra một nạn đói lớn trong thế kỷ 21 là điều không thể chấp nhận.

Tại một hội nghị về an ninh lương của Liên hợp quốc diễn ra hôm 24/6, Tổng thư ký Antonio Guterres cho biết thế giới đang phải đối mặt với một nạn đói “chưa từng có” như một hậu quả của cuộc xung đột tại Ukraine cũng như các vấn đề đã tồn tại nhiều năm như đại dịch COVID-19, biến đổi khí hậu và tình trạng phát triển không đồng đều.

Hơn 460.000 người ở Somalia, Yemen và Nam Sudan đang trong tình trạng đói, hàng triệu người ở 34 quốc gia đang bên bờ vực nạn đói - theo đánh giá của Phân loại Giai đoạn An ninh Lương thực Tổng hợp (IPC). Đây là thước đo được các cơ quan Liên hợp quốc, khu vực và nhóm viện trợ sử dụng để xác định tình trạng mất an ninh lương thực.

"Nạn đói nguy cơ xảy ra ở nhiều nơi trong năm nay, thậm chí có thể tồi tệ hơn vào năm 2023" – ông Guterres nói và gọi nạn đói diện rộng là không thể chấp nhận được trong thế kỷ 21. Ông Guterres nhận định không có giải pháp hữu hiệu nào cho cuộc khủng hoảng trừ khi Nga và Ukraine, hai quốc gia cung cấp khoảng 29% lượng lúa mì xuất khẩu toàn cầu tìm ra cách hợp lý để nối lại hoạt động thương mại.

Các chuyến hàng từ các cảng của Ukraine đã tạm dừng sau khi Nga triển khai chiến dịch quân sự ở nước láng giềng. Trong khi đó, Moscow muốn phương Tây dỡ bỏ một số biện pháp trừng phạt để tiếp tục xuất khẩu ngũ cốc và phân bón. Chiến sự Nga - Ukraine đang kéo theo cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu khi hai nước là những nhà sản xuất ngũ cốc hàng đầu thế giới. Nga và Ukraine lần lượt là các nước xuất khẩu lúa mì lớn nhất và lớn thứ 5 thế giới.

Theo Tổng thư ký Liên hợp quốc, để giải quyết cuộc khủng hoảng lương thực hiện nay cần phải tái hội nhập sản xuất lương thực của Ukraine, cũng như thực phẩm và phân bón do Nga sản xuất vào các thị trường thế giới. Ngoài ra, cần giải quyết cuộc khủng hoảng tài chính ở các nước đang phát triển. Các nước phát triển và các tổ chức tài chính quốc tế cần cung cấp các nguồn lực để giúp đỡ chính phủ các nước đang phát triển hỗ trợ và đầu tư vào người dân của họ.

2. Hàn Quốc phóng thành công tên lửa nội địa mang vệ tinh trọng lượng lớn 

Hàn Quốc phóng thử nghiệm thành công tên lửa vũ trụ trong ngày 21/6. Đây là lần thứ 2 Hàn Quốc thực hiện nỗ lực này, sau khi thử nghiệm đầu tiên không thể đưa vệ tinh vào quỹ đạo.

Theo Hãng tin Reuters, tên lửa Nuri được phóng lên từ Trung tâm vũ trụ Naro ở bờ biển phía nam Hàn Quốc lúc 16h ngày 21-6 theo giờ địa phương, tức 14h cùng ngày theo giờ Việt Nam.

Hàn Quốc phóng tên lửa vũ trụ Nuri từ bệ phóng tại Trung tâm vũ trụ Naro ở quận Goheung, ngày 21/6 - Ảnh: REUTERS

Với vụ phóng thành công tên lửa Nuri sản xuất trong nước vào ngày 21/6, Hàn Quốc đã chính thức trở thành quốc gia thứ 7 trên thế giới phát triển thành công tên lửa đẩy mang vệ tinh có trọng lượng hơn 1 tấn vào không gian sau Nga, Mỹ, Pháp, Trung Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ. 

Bộ trưởng Khoa học và ICT Hàn Quốc Lee Jong-ho ca ngợi bước tiến lớn này của ngành hàng không vũ trụ Hàn Quốc, coi đây không chỉ là thời khắc trong lịch sử công nghệ khoa học của nước này, mà còn dấu ấn trong lịch sử của Hàn Quốc. Trong khi đó, Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol khẳng định Hàn Quốc đã mở ra "một con đường dẫn tới vũ trụ". 

Với thành công này, Hàn Quốc đã sở hữu công nghệ độc lập phát triển và phóng tên lửa lên không gian mang theo vệ tinh sản xuất trong nước, mở ra một kỷ nguyên mới trong chương trình vũ trụ của nước này. 

Tên lửa đẩy Nuri nặng 200 tấn, còn được gọi là  KSLV-II, đã rời bệ phóng từ Trung tâm không gian Naro ở làng ven biển Goheung nằm ở phía Nam Hàn Quốc vào lúc 16h (giờ địa phương), tức 14h theo giờ Việt Nam. 

Trước đó, Bộ Khoa học và ICT Hàn Quốc khẳng định tên lửa đã bay vào không gian theo đúng kế hoạch và các vệ tinh được phóng ra khi tên lửa đạt độ cao 700km. Trong lần phóng này, Nuri mang theo vệ tinh xác nhận hiệu suất nặng 162,5kg, cùng 4 vệ tinh hình khối và 1 vệ tinh giả nặng 1,3 tấn. Các vệ tinh hình khối do 4 trường đại học Hàn Quốc phát triển với mục đích nghiên cứu học thuật.

Hàn Quốc đã đầu tư gần 2.000 tỷ won (1,8 tỷ USD) để phát triển Nuri từ năm 2010. Trong lần phóng vào tháng 10/2021, Nuri đã bay thành công đến độ cao mục tiêu nhưng không đưa được vệ tinh giả vào quỹ đạo, do động cơ giai đoạn ba của tên lửa bị cháy sớm hơn dự kiến.

3. Động đất kinh hoàng ở Afghanistan

Một ngôi nhà bị đổ sập do động đất ở tỉnh Paktika, phía đông Afghanistan, sáng ngày 22/6. Ảnh: CNN

Ngày 22/6, một trận động đất 6,1 độ richer đã xảy ra tại tỉnh Paktika, miền Đông Afghanistan đã cướp đi sinh mạng của hơn 1.500 người và khiến ít nhất 2.000 người khác bị thương.

Theo Cơ quan khảo sát địa chất Mỹ (USGS), trận động đất đã làm rung chuyển khu vực cách thành phố Khost - gần biên giới Pakistan, 44km về phía Tây Nam. Tâm chấn của trận động đất ở độ sâu 50,83km, ban đầu được xác định ở vị trí 33,1087 độ vĩ Bắc và 69,5285 độ kinh Đông. Rung chấn từ trận động đất lan rộng tới 500 km, khiến 119 triệu người ở Afghanistan, Pakistan và Ấn Độ đều cảm nhận được.

Đây là trận động đất có nhiều người chết nhất tại Afghanistan trong vòng hai thập kỷ qua. Tại một số khu vực gần chấn tâm thuộc tỉnh Paktika, nhiều ngôi làng bị chôn vùi hoàn toàn.

Sau lời kêu gọi giúp đỡ của chính quyền địa phương, nhiều cơ quan, tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Chương trình Lương thực Thế giới (WFP), Cơ quan Phát triển quốc tế Mỹ (USAID) và Liên minh châu Âu (EU) đã điều các nhân viên y tế cũng như gửi trang thiết bị y tế, đồng thời cho biết sẵn sàng hỗ trợ khi cần thiết. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đang triển khai các đội y tế lưu động, thuốc men và thiết bị y tế đến các tỉnh Paktika và Khost cũng như huy động thêm nguồn cung cấp y tế. Ấn Độ gửi 27 tấn hàng viện trợ tới các cơ quan cứu trợ quốc tế nhằm giúp đỡ Afghanistan. Quốc gia láng giềng Pakistan cũng chuyển hàng cứu trợ sang nước này…

Tới ngày 23/6, người phát ngôn Cơ quan Giải quyết thảm họa Afghanistan Mohammad Nassim Haqqani cho biết chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn sau trận động đất kinh hoàng tại miền Đông Afghanistan đã hoàn tất tại các khu vực chính, song vẫn tiếp diễn ở những vùng hẻo lánh. Ông Haqqani cho hay: “Chiến dịch đã hoàn tất tại các huyện quan trọng, song ở một số khu vực hẻo lánh, chiến dịch vẫn đang tiếp diễn; các nhóm công tác đang nỗ lực tại đó, chúng tôi chưa thể khẳng định rằng mọi việc đã được hoàn thành”.

Theo thống kê, hơn 7.000 người thiệt mạng trong các trận động đất tại Afghanistan trong 10 năm qua.

4. Quốc hội Mỹ thông qua dự luật lịch sử về kiểm soát súng đạn

Người biểu tình phản đối bạo lực súng đạn ở Washington-Mỹ hôm 11/6. Ảnh: Reuters

Rạng sáng 25/6 (giờ Việt Nam), với 234 phiếu thuận và 193 phiếu chống, Hạ viện Mỹ đã thông qua dự luật súng đạn quan trọng, trong bối cảnh dư luận Mỹ thời gian gần đây rúng động vì các vụ xả súng đẫm máu. Trước đó 1 ngày, dự luật cũng đã vượt qua “ải Thượng viện” với 65 phiếu ủng hộ và 33 phiếu chống.

Văn bản "Đạo luật Cộng đồng An toàn hơn" dài 80 trang, trong đó có các nội dung chi hàng triệu USD cho vấn đề sức khỏe tâm thần, an toàn trường học, các chương trình can thiệp khủng hoảng và khuyến khích các bang đưa hồ sơ vị thành niên vào Hệ thống Kiểm tra lý lịch hình sự quốc gia.

Dự luật cũng đưa ra những thay đổi đáng kể về quy định mua súng đối với các đối tượng ở độ tuổi từ 18 đến 21.

Dự luật này là một nỗ lực mang tính liên bang mới quan trọng nhất nhằm giải quyết nạn bạo lực súng đạn tại Mỹ kể từ khi lệnh cấm vũ khí tấn công có hiệu lực trong 10 năm hết hạn vào năm 1994.

Các nhà lập pháp Mỹ tìm cách thúc đẩy để dự luật được thông qua trước kỳ nghỉ lễ Quốc khánh Mỹ ngày 4/7 tới.

Minh Thư/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo Việt Nam (tổng hợp)